WIERZE UFAM MIŁUJĘ

„W KAŻDEJ CHWILI MEGO ŻYCIA WIERZĘ, UFAM, MIŁUJĘ” — ZOFIA KOSSAK-SZCZUCKA

  • Słowo Boże na dziś

  • NIC TAK NIE JEST POTRZEBNE CZŁOWIEKOWI JAK MIŁOSIERDZIE BOŻE – św. Jan Paweł II

  • Okaż mi Boże Miłosierdzie

  • JEZU UFAM TOBIE W RADOŚCI, JEZU UFAM TOBIE W SMUTKU, W OGÓLE JEZU UFAM TOBIE.

  • Jeśli umrzesz, zanim umrzesz, to nie umrzesz, kiedy umrzesz.

  • Wspólnota Sióstr Służebnic Bożego Miłosierdzia

  • WIELKI POST

  • Rozważanie Drogi Krzyżowej

  • Historia obrazu Jezusa Miłosiernego

  • WIARA TO NIE NAUKA. WIARA TO DARMO DANA ŁASKA. KTO JEJ NIE MA, TEGO DUSZA WYJE Z BÓLU SZUKAJĄC NAUKOWEGO UZASADNIENIA; ZA LUB PRZECIW.

  • Nie wstydź się Jezusa

  • SŁOWO BOŻE

  • Tak mówi Amen

  • Książki (e-book)

  • TV TRWAM

  • NIEPOKALANÓW

  • BIBLIOTEKA W INTERNECIE

  • MODLITWA SERCA

  • DOBRE MEDIA

  • Biblioteki cyfrowe

  • Religia

  • Filmy religijne

  • Muzyka religijna

  • Portal DEON.PL

  • Polonia Christiana

  • Muzyka

  • Dobre uczynki w sieci

  • OJCIEC PIO

  • Św. FAUSTYNA

  • Jan Paweł II

  • Ks. Piotr Pawlukiewicz

  • Matka Boża Ostrobramska

  • Moje Wilno i Wileńszczyzna

  • Pielgrzymka Suwałki – Wilno

  • Zespół Turgielanka

  • Polacy na Syberii

  • SYLWETKI

  • ŚWIADECTWA

  • bEZ sLOGANU2‏

  • Teologia dla prostaczków

  • Wspomnienia

  • Moja mała Ojczyzna

  • Zofia Kossak

  • Edith Piaf

  • Podróże

  • Czasopisma

  • Zdrowie i kondyncja

  • Znalezione w sieci

  • Nieokrzesane myśli

  • W KAŻDEJ CHWILI MOJEGO ŻYCIA WIERZĘ, UFAM, MIŁUJĘ.

  • Prezydent Lech Kaczyński

  • PODRÓŻE

  • Pociąga mnie wiedza, ale tylko ta, która jest drogą. Wiedza jest czymś wspaniałym, ale nie jest najważniejsza. W życiu człowieka najważniejszym jest miłość – prof. Anna Świderkówna

  • Tagi wpisów

  • Cytat na dziś

    Dostęp do internetu ujawnia niewyobrażalne pokłady ludzkiej głupoty.

Podlaska Wytwórnia Samolotów i historia lotniska w Białej Podlaskiej

Posted by tadeo w dniu 9 czerwca 2018


Podlaska Wytwórnia Samolotów i historia lotniska w Białej Podlaskiej
SZEROKI TRAKT

Biała Podlaska jest to miasto w województwie lubelskim. W przeszłości Biała Podlaska od 1.VI.1975 do 31.XII.1998 roku była stolicą województwa. Po reformie administracyjnej w 1998 roku weszła w skład województwa lubelskiego, jako miasto powiatowe.

Chciałbym dzisiaj przedstawić historię Podlaskiej Wytwórni Samolotów, ale w taki sposób, aby czytelnik zrozumiał i poczuł klimat tamtego okresu. Czasów odradzającego się państwa Polskiego, którego ludność przeszła wiele cierpień doznanych od zaborców, gdzie Polak był traktowany jak coś gorszego. Okresu straszliwych krzywd wyrządzonych naszemu społeczeństwu w wyniku I wojny światowej no i w końcu świeżo odpartego pochodu armii bolszewickiej, która siała śmierć i zniszczenie wszędzie gdzie się pojawiła.
Chciałbym, aby czytelnik poczuł ten entuzjazm i dumę, z którą się obnosili pracownicy gdyż Ci, którzy znaleźli zatrudnienie w Podlaskiej Wytwórni Samolotów uważani byli przez pozostałych mieszkańców za szczęśliwców i prawdziwych fachowców. PWS zapewniał prace zubożałym w wyniku wojny mieszkańcom miasta, ale również był to czynnik wpływający i kształtujący świadomość kulturalną, edukacyjną jak i również gospodarczą w naszym mieście. Fabryka ta dawała przede wszystkim poczucie bezpieczeństwa, gdyż w tamtym okresie w społeczeństwie polskim, które przeżyło dwie wojny w tak krótkim okresie czasu, panowało powszechne przekonanie, że silne lotnictwo zdoła odeprzeć atak wrogo nastawionych do nas państw sąsiednich. Społeczeństwo nasze żyło w przekonaniu, że kraje sąsiednie tylko czyhają okazji, aby ponownie zniewolić naszą ojczyznę, a z Polaków uczynić swych niewolników. Ale tradycje lotnicze w Białej Podlaskiej to nie tylko „Podlaska Wytwórnia Samolotów”, która istniała do 1939 roku, to również okres po drugiej wojnie światowej, gdy stacjonowały na bialskim lotnisku samoloty różnych pułków, a w końcowym okresie istnienia lotniska wojskowego również śmigłowce. Istnienie lotniska wojskowego, w znaczny sposób wpływało na rozwój miasta.

Na pomysł utworzenia Podlaskiej Wytwórni Samolotów w Białej Podlaskiej wpadł Stanisław Różyczka de Rozenwerth, czy na jego decyzję miały opowieści jego rodziców z czasów, kiedy to w ich domu w Cieleśnicy gościł pierwszy polski konstruktor szybowców Czesław Tański mieszkający w latach (1893-1898) wraz z żoną w pobliskiej Wygodzie koło Janowa Podlaskiego tego nie wiadomo. Ale z całą pewnością nie były mu obce opowieści o Czesławie Tańskim malarzu który przybył do Janowa Podlaskiego na zaproszenie ówczesnego dyrektora stadniny aby malować konie. Malarz ten zafascynowany lataniem obserwując ptaki właśnie tu w Janowie Podlaskim, budował wpierw pierwsze na ziemiach polskich latające modele szybowców, samolotów o napędzie gumowym, oraz śmigłowca. Następnie przy pomocy miejscowego stolarza zbudował szybowiec nazwany przez niego „Lotnią”, na którym wzniósł się w powietrze dokonując przelotu na odległość 30 metrów stając się w ten sposób pierwszym Polakiem, który dokonał takiego przelotu. Tak, więc widzimy, że tradycje lotnicze w naszym regionie zrodziły się dużo wcześniej niż powstanie PWS.
Być może na jego decyzję miała wpływ kampania prowadzona przez „Ligę Obrony Powietrznej Państwa” (powstała ona w 1923 roku w późniejszym czasie przemianowana na „Ligę Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej”), która w tym czasie bardzo aktywnie promowała w całym kraju lotnictwo i potrzebę stworzenia silnego i prężnego przemysłu w tej dziedzinie.

Na pewno Baron Stanisław Różyczka de Rozenwerth jako człowiek przedsiębiorczy dostrzegł szansę w rodzącej się nowej gałęzi przemysłu, wielkie zapotrzebowanie na tego typu sprzęt i brak odpowiedniej ilości na terenie ówczesnej Polski tego typu zakładów mogących go wyprodukować, zapewniały zamówienia i co za tym idzie duże zyski.
Do realizacji swojego pomysłu namówił inż. mech. Witolda Rumbowicza, prof. Antoniego Ponikowskiego, prof. Czesława Witoszyńskiego pochodzącego z Horoszek Małych.
Czterej udziałowcy w dniu 27 listopada 1923 roku w oddziale Warszawskiego Sądu Okręgowego rejestrują spółkę z. o. o. pod nazwą Podlaska Wytwórnia Samolotów. Baron Stanisław Różyczka de Rozenwerth jako główny udziałowiec wnosi do majątku spółki: zabudowania browaru leżące na przedmieściu Wola w pobliżu dworca kolejowego oraz grunty położone wokół niego, na których miało powstać lotnisko, (właściwie na tych gruntach istniało już niewielkie pole wzlotów położone na południowy wschód od browaru, które zostało zbudowane podczas I wojny światowej niestety nie udało mi się ustalić, przez kogo zostało one zbudowane), magazyn Podlaskiego Syndykatu Rolniczego oraz gotówkę w kwocie stu tysięcy złotych.

Z doniesień prasowych na ten temat czytamy w „Podlasiaku № 36 z dnia 7 września 1924 r”.

„W Nr. 201 „Monitora Polskiego” ogłoszono statut Sp. Akc. „Podlaska Wytwórnia Samolotów” o kapitale zakładowym 100.000 zł., z siedzibą w Warszawie. Zadaniem Spółki jest budowa i handel samolotami. Założycielami Spółki są: Podlaska Wytwórnia Samolotów, sp. z o. odp., Feliks Somer, Stan. Rozenwerth, Tomasz Czerwieński; Gustaw Grafowski, prof. inż. Cz. Witoszyński i Wit. Rumbowicz. Bliższe szczegóły o fabryce Samolotów zamieścimy w jednym z najbliższych numerów”. (W tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownie).

Zaraz po zarejestrowaniu PWS rozpoczęto prace związane z zaadaptowaniem istniejących już budynków do wymogów wytwórni samolotów, jak i również rozpoczęto rozbudowę o nowe obiekty, oraz rozpoczęto wyposażanie powstających wydziałów w materiały i narzędzia. Jednymi z ważniejszych obiektów na terenie wytwórni jest oczywiście Biuro Techniczne PWS, które zostało zlokalizowane w jednym z istniejących już budynków po browarze, który został przebudowany i przystosowany do tego celu, jednocześnie zostają wzniesione nowe budynki min: magazyny i składy materiałów, budynek tunelu aerodynamicznego, który był bardzo ważnym obiektem na terenie wytwórni i który w późniejszym czasie pozwolił na stworzenie własnych nowych konstrukcji samolotów. Wszystkie obiekty zgodnie z zaleceniami komisji zostały ogrodzone. Rozbudowa wytwórni, o co raz to nowe obiekty trwała niemal do samego końca jej istnienia, gdyż wciąż rosły jej potrzeby. Oczywiście bardzo ważnym elementem wytwórni było lotnisko, które zostało wytyczone i oznaczone na południe od zabudowań na okolicznych łąkach, aby było lepiej widoczne z góry został namalowany duży biały krąg a pod nim napis „Biała”, (takie oznakowanie lotniska przetrwało aż do wybuchu II wojny światowej).

Już 8.04.1924 r. PWS podpisuje pierwszy kontrakt z Departamentem Żeglugi Powietrznej Ministerstwa Spraw Wojskowych na produkcję 50 samolotów na licencji francuskiej Potez XVA2. Umowa ta w późniejszym czasie została skorygowana przez Departamentem Żeglugi Powietrznej, który zwiększa zamówienie o 35 samolotów Potez XVA2, oraz 75 maszyn nowszej konstrukcji, Potez XXVIIA2.

W 1924 roku spółkę tą przekształcono w spółkę akcyjną. Podlaska Wytwórnia Samolotów w Białej Podlaskiej powstaje jako trzeci tego typu zakład produkcyjny w Polsce, po Lubelskiej Wytwórni Samolotów Plage i Laśkiewicz (1921 r.), oraz Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów „Samolot” w Poznaniu (1923r).

Kościół Wojskowy Świętego Kazimierza Królewicza przy ul. Dokudowskiej. Dawniej mieścił się w tym budynku Klub Wojskowy, a na jego zapleczu znajdowało się boisko o powierzchni asfaltowej, przez pewien okres czasu było nakryte nadmuchiwaną powłoką. Za boiskiem wzdłuż muru z betonowych płyt, który zachował się do dnia dzisiejszego rozciągał się tor przeszkód. Tuż obok znajdowały się inne drewniane baraki, które zostały rozebrane po wybudowaniu koszarowca. Obecnie za boiskiem jest ustawiony pomnik składający się z dwóch samolotów, wpierw był to jeden samolot Mig-17PF, który był ustawiony na wsporniku w pobliżu budynku sztabu. W obecnym miejscu znajduje się od 2002 roku, na jego kadłubie został wymalowany fikcyjny numer taktyczny „5058”, który oznaczał numer jednostki wojskowej oznaczającej „61 Lotniczy Pułk Szkolno Bojowy”, którego godło jest wymalowane na kadłubie samolotu z drugiej strony. W późniejszym czasie został ustawiony drugi samolot Ts-11 Iskra.
Oto krótki artykuł zaczerpnięty z gazety „Podlasiak” № 24 z dnia 15 czerwca 1924 roku, którego treść jasno wskazuje jak wielkimi wydarzeniami, dla ówczesnego społeczeństwa były zbiórki pieniędzy na zakup samolotów dla wojska, oraz jak postrzegano powstanie Podlaskiej Wytwórni Samolotów: „Przykład do naśladowania. Powiat rypiński w ziemi Płockiej ofiarował dla wojska polskiego aeroplan, dając przez to do zrozumienia wszystkim, że pierwszą rzeczą, o której myśleć powinniśmy jest stworzenie wielkiej floty napowietrznej, ponieważ przyszła wojna toczyć się będzie przeważnie w powietrzu i ten wygra, kto będzie miał więcej aeroplanów i gazów trujących. A Niemcy i bolszewicy o tem pamiętają i zbroją się na gwałt.Pod tym względem i nasz powiat nie pozostał w tyle, bo w Białej powstała fabryka aeroplanów. Jest to 3-cia fabryka w Polsce, około założenia której wiele poniesiono trudności. Pierwsze aeroplany z fabryki bialskiej ujrzymy już w jesieni. Roboty około wzniesienia warsztatów i hangarów czyli olbrzymich szop na składy aeroplanów są w pełnym toku. Obszerniej o tem napiszemy w jednym z przyszłych numerów „Podlasiaka”. (W tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownie).
Uroczyste i oficjalne uruchomienie Podlaskiej Wytwórni Samolotów odbyło się 5.09.1924 r. po którym rozpoczęto produkcję samolotów, jednocześnie na terenie wytwórni trwała budowa nowych obiektów. Zakład w tym okresie zatrudnia 300 pracowników, zatrudnionych na różnych działach min: stolarni, ślusarni, narzędziowni, malarni, tapicerni, kontroli fabrycznej, magazynach. W późniejszym czasie powstaje doświadczalnia aerodynamiczna i laboratorium.

Jak dużym zainteresowaniem ówczesnego społeczeństwa cieszyło się lotnictwo w tamtych czasach i jak było ono postrzegane przez ludzi możemy dowiedzieć się z artykułu pt: „Tydzień Lotniczy”. Zamieszczonego na łamach „Podlasiaka № 41 z dnia 12 października 1924 roku”. Którego większy fragment pozwolę sobie przytoczyć:

„Na wzór innych miast zorganizowano także i w Białej Komitet Ligi Obrony Powietrznej Państwa, który postanowił rozwinąć szeroką akcję na rzecz „Tygodnia Lotniczego” a właściwie na rzecz propagandy popierania naszego lotnictwa, w którym pokładamy naszą wiarę, że w razie potrzeby skuteczną będzie obroną przed nieprzyjacielem zewsząd nas otaczającym.
Komitet ten zorganizował w niedzielę dn, 5 b. m. kwestę i sprzedaż znaczków lotniczych przy stoliku na rzecz Ligi Obrony Pow. Państwa, a po sumie o godz. 1 po pół. w sali kinoteatru „Miraż” prof. Maślak wygłosił przy szczelnie wypełnionej Sali popularny odczyt na temat potrzeby popierania lotnictwa polskiego.
W trściwem, przystępnem i pełnem swady przemówieniu swojem niezmordowany i niezwykle pracowity p. prof. Maślak przedstawił zebranym całą grozę przyszłej wojny powietrznej, wojny, której pragną nasi sąsiedzi ze wschodu i zachodu, a do której przygotowują się ze wszystkich sił, zakładając fabryki samolotów i gazów trujących, zdolnych w przeciągu kilku minut najludniejsze miasta i najżyźniejsze okolice obrócić w pustynię. Mówił, jako Niemcy wyrabiają gazy o takiej mocy trującej, że 1 litr takiego gazu zmieszany z milionem litrów powietrza zniszczyć może całe połacie kraju przy pomocy rzucanych z samolotów bomb.
Samoloty i gazy trujące jest to broń straszna i co wydaje się nieprawdopodobnem, 130 razy tańsza niż inny rodzaj broni, bo jeden doskonale wyposażony samolot starczy za 500 żołnierzy.

Tego nie doceniać nie możemy; musimy budować samoloty tembardziej, że w tej dziedzinie stoimy daleko w tyle poza innymi krajami, zwłaszcza z sąsiadującymi z Polską. Musimy zawczasu pomyśleć o obronie przeciw wrogom i o potrzebie budowy silnej floty powietrznej przypominać każdemu i nawoływać do ofiar na rzecz lotnictwa naszego i jego najpomyślniejszego rozwoju”. (W tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownie).
Może współcześni również powinni się zastanowić czy oby nie „pomyśleć zawczasu o obronie przeciw wrogom i o potrzebie budowy silnej floty powietrznej”.

Podlaska Wytwórnia Samolotów i historia lotniska cz. 2

Przypomnijmy Podlaska Wytwórnia Samolotów powstała z inicjatywy Stanisława Różyczki de Rosenwartha w 1924 roku, który będąc energicznym człowiekiem w bardzo krótkim czasie zdołał doprowadzić do uruchomienia wytwórni produkującej samoloty.

Ciekawostką jest pismo urzędowe do Starosty w Białej Podlaskiej znajdujące się w Archiwum Lubelskim zezwalające na uruchomienie Podlaskiej Wytwórni Samolotów, którego niewielki początkowy fragment zacytuje.
„Zasadnicze Zezwolenie Przemysłowe. – Na mocy artykułu 4 Ustawy o przemyśle fabrycznym i rzemieślniczym / Tom XI cz,2 Zb.Pr.Ces.Ros. wydanie z 1913r./ oraz na skutek podania z dnia 6 maja 1924 r. a także na podstawie wyników komisyjnego dochodzenia na miejscu, przeprowadzonego w dniu 7 maja 1924 roku nieniejszym wydaje się firmie „PODLASKA WYTWÓRNIA SAMOLOTÓW” zasadnicze zezwolenie przemysłowe na urządzenie w Białej Podlaskiej na Woli przy Dokudowskiej wytwórni samolotów według planów, zatwierdzonych przez Okręgową Dyrekcję Robót Publicznych Województwa Lubelskiego w dniu 1 lipca 1924 roku za Nr.111” (W tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownię). Niby nie powinno nas dziwić, że nasze ówczesne organa państwowe posługiwały się przepisami prawnymi nieistniejącego już Cesarstwa Rosji.

Już w dniu 9.06.1925 roku na przyfabrycznym lotnisku „Podlaskiej Wytwórni Samolotów” odbywa się oblot pierwszego seryjnego Poteza XVA2, który został wyprodukowany na licencji francuskiej w Białej Podlaskiej.

Oficjalna prezentacja wyprodukowanego samolotu Poteza XVA2 przez „PWS”, odbyła się 2.07.1925 roku, w Warszawie na mokotowskim lotnisku. Po przekazaniu wojsku pierwszej partii samolotów Potez wyprodukowanych przez PWS samoloty te biorą udział w manewrach jesiennych w 1925 roku, podczas których zyskują bardzo dobrą opinie wśród pilotów. O czym możemy przeczytać w Podlasiaku № 9 z dnia 28 lutego 1926 roku”, w artykule pt: „Wytwórnia samolotów”: „W czwartek dn. 18 lutego odbyło się poświęcenie podlaskiej wytwórni samolotów. Fabryka egzystuje już dwa lata. Wypuściła kilkadziesiąt aparatów typu Potez 27, odznaczających się silną konstrukcją. Zrealizowawszy więc dostawę pierwszej partii samolotów Podlaska Wytwórnia Samolotów przystąpiła do produkcji drugiego typu, ukończywszy pierwszy tegoż model, postanowiła go ochrzcić, łącząc tę uroczystość z poświęceniem fabryki.Dla uświetnienia tej uroczystości chwili Rada, Zarząd i akcjonariusze Spółki zaprosili grono najwybitniejszych przedstawicieli Rządu, Duchowieństwa, Władz i Społeczeństwa”.

Tu następuje wymiana długiej listy zaproszonych gości, której nie będę przepisywał a jedynie poinformuje czytelnika, że z dalszej części tegoż artykułu dowiadujemy się w skrócie o przebiegu tej uroczystości tj. min. o tym, że powitanie zaproszonych gości odbyło się na dworcu Bialskim, po którym to 3 specjalne wagony zostały przestawione na bocznice fabryczną, przy której oczekiwała na przybyłych gości zaproszona miejscowa elita i orkiestra, która odegrała hymn narodowy.
Po powitaniu miejscowy proboszcz ks. Sidewicz dokonał poświęcenia wszystkich zabudowań fabrycznych, następnie szef Depart. IV. gen. Zagórski po przemówieniu ochrzcił samolot rozbijając butelkę szampana o piastę śmigła. Po tej ceremonii odbył się pokazowy lot świeżo ochrzczonego samolotu w trakcie, którego pilot wykonał kilka akrobacji, nad zebranymi gośćmi na przyfabrycznym lotnisku.
Po tej oficjalnej części goście zostali zaproszeni do specjalnie udekorowanego na tą okazję Kasyna Wytwórni mieszczącego się w hotelu fabrycznym, w którym odbyła się dwu godzinna uczta. Warto również dodać, że tego dnia dyrekcja również pamiętała i zorganizowała uroczystość w nowo wybudowanym hangarze dla wszystkich pracowników wytwórni, w którym to odbył się szczodry poczęstunek.
Jak dowiadujemy się z w/w numeru „Podlasiaka”, Fabryka PWS wówczas ma „pod dachem zaledwie 6200 mtr², z lotniskiem 43-morgowem, zatrudnia już obecnie 463 robotników. Ponadto oddając pierwszeństwo wyrobom przemysłu krajowego, nad sprowadzanymi z zagranicy, Wytwórnia Podlaska spowodowała kilkanaście fabryk do zwiększenia lub zmiany produkcji. Pierwszy samolot wojskowy wzbił się w powietrze jeszcze 2-go lipca 1925. r. – a już na wielkich manewrach lotniczych, jesiennych, piloci wystąpili na samolotach tej fabryki i tak byli z nich zadowoleni, że nie tylko ustne, lecz nawet pisemne podziękowania przesłali na ręce Dyrekcji” –(w tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownię).

W dniu 20 listopada 1926 roku do Białej Podlaskiej przybywa ówczesny Prezydent Ignacy Mościcki, w celu zwiedzenia „Podlaskiej Wytwórni Samolotów”, który podczas swojej prezydentury bardzo interesował się rozwojem gospodarki w kraju, zdając sobie doskonale sprawę z zacofania gospodarczego naszego kraju i zniszczeń powstałych w wyniku I wojny światowej. Podczas swojej wizyty jest podejmowany uroczystym śniadaniem, w obecności towarzyszącego mu orszaku, dyrekcji fabryki, oraz przedstawicieli miejscowych władz cywilnych starosty p. Rudnickiego i wojskowych min: pułkownikiem Bittnerem. Pożegnanie odjeżdżającego Prezydenta odbyło się w asyście kompani honorowej 34 pułku piechoty.

Te szumne nagłaśniane uroczyste wizyty miały jeden cel, zainteresowanie władz państwowych do popierania rozwoju własnych konstrukcji lotniczych, nad którymi pracowały polskie wytwórnie, gdyż z nie wiadomych przyczyn władze państwowe nie były do tej pory zainteresowane rodzimymi konstrukcjami samolotów, a zamówienia wojskowe na samoloty dotyczyły tylko samolotów produkowanych na licencji francuskiej. Pasjonaci Lotnictwa poprzez nagłaśnianie tej niezrozumiałej dla nich niechęci w sferach rządzących starali się zmienić nastawienie władz w tej gestii.

Czasopismo „Lotnik” Nr. 21 z dnia 19 czerwca 1926 roku, tak pisze na ten temat. „System ten, a raczej zastosowanie jego zasady znalazło swój wyraz w wszystkich krajach i państwach, prócz Polski, która pokrywając zapotrzebowanie płatowców zagranicą, w imię zasady „popierajcie przemysł krajowy”– nie potrzebowała i nie chciała popierać wytwórczości krajowej w granicach większych jak dawanie zamówień na budowane w licencji, płatowce francuskie.

Trzeba przyznać, że pomimo tak ciężkich zamachów dwie polskie fabryki prywatne: Samolot i Biała Podlaska, – wojskowe Centralne Zakłady Lotnicze w miarę możności przeprowadziły studia i że w tych trzech wymienionych fabrykach budują się na ukończeniu samoloty polskiej konstrukcji. W „Samolocie” – płatowiec łącznikowy – studium do przyszłego pościgowca – konstrukcja inż. P. Tułacza i samolot szkolny – konstrukcji inż. R. Bartna, w Białej Podlaskiej samolot pościgowy 2 miejscowy konstrukcji inż. Cywińskiego i Pęczalskiego oraz w C.Z.L samolot bojowy 2 siedzeniowy konstrukcji inż. W. Zalewskiego. Trudne warunki gospodarcze zmuszają do niepotrzebnego przeciągania czasu budowy” – (w tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownię).

W tym czasie Podlaska Wytwórnia Samolotów wciąż produkuje samoloty na licencji francuskiej Potez XXVII, którego produkcję uruchomiono w lutym 1926 roku. Potez XXVII był dalszym rozwinięciem konstrukcji Poteza XVA2. Samoloty te produkowane na licencji francuskiej przez PWS posiadały namalowany na stateczniku pionowym symbol wytwórni w postaci białego koła z wpisanymi literami „PWS”, ( w zależności od rodzaju malowania samolotu stosowano również malowanie symbolu w kolorze czarnym na jasnym tle), symbol ten stanowił skrót od nazwy „Podlaska Wytwórnia Samolotów”.

„Podlaska Wytwórnia Samolotów” w tym okresie jest już znaną wytwórnią z wyrobioną pozycją na terenie kraju. Którą z całą pewnością w dużej mierze zyskała sobie produkując samoloty bardzo dobre pod względem jakościowym, chociaż wciąż na licencji francuskiej, ale wytwórnia uparcie zmierzała w kierunku rozbudowy swojego zaplecza technicznego jak również do stworzenia własnej konstrukcji w celu uniezależnienia się od licencji zagranicznych.

W Tygodniku Ilustrowanym Nr. 40 z dnia 2 października 1926 roku w artykule Marjana Strobingera pt: „2,600 KILOMETRÓW NA SAMOLOCIE WOJSKOWYM”. Który jest relacją z podróży po najważniejszych ośrodkach lotniczych ówczesnej Polski, tak pisze o przybyciu do Białej Podlaskiej: „wyruszyłem na pierwszy etap do Białej-Podlaskiej, gdzie mieści się „Podlaska Wytwórnia Samolotów”. Przyjął nas generalny dyrektor Czerwieński i oficer Kontroli Wojskowej przy fabryce, por. pil. Gray.
W stanie obecnym wytwórnia rozporządza okazałemi budynkami fabrycznemi, przystosowanemi do celu, jakiemu mają służyć, przyczep zwrócono uwagę na racjonalny rozkład poszczególnych warsztatów i hal montażowych. Podlaska Wytwórnia Samolotów posiada własną centralę elektryczną, a imponujące wrażenie czyni laboratorium mechaniczne wyposażone w urządzenia według wzorów zachodnio-europejskich. Przy fabryce znajduje się lotnisko położone w pobliżu dworca kolejowego i posiadające granice oznaczone metrowej szerokości pasem brukowanym, cementowym i bielonym, aby umożliwić dokładną orientację ze znacznej wysokości. Na lotnisku tem próbowane są aparaty, wychodzące z warsztatów.
Wytwórnia Podlaska na zamówienie Min. Spraw. Wojskowych zajmuje się obecnie budową samolotów typu, przyjętego przez armię polską. Kierownictwo projektuje budowę własnego typu płatowca, zastosowanego do wymagań najnowszej techniki wojennej, celem uniezależnienia się od wpływów zagranicznych” – (w tekście zachowano oryginalną ówczesną pisownię).

Własne Obserwacje.

opis oraz zdjęcia pochodzą z 2012 r. – przyp. redakcji)

Źródło: Szeroki Trakt

Źródła:
Mgr pr. Bolesław Górny – „Monografia Powiatu Bialskiego Województwa Lubelskiego” wyd.1939 r.
Podlasiak № 9 z dnia 28 lutego 1926 roku.
Podlasiak № 48-49 z dnia 5 grudnia 1926 roku.
Lotnik Nr. 21 z dnia 19 czerwca 1926 roku.
Tygodnik Ilustrowany Nr. 40 z dnia 2 października 1926 roku. Marjan Strobinger – artykuł pt: „2,600 KILOMETRÓW NA SAMOLOCIE WOJSKOWYM”.

Andrzej Kaniewski (Aloszak)

To, co zawsze mnie pociągało to podróże i eksploracja, odkrywanie na nowo miejsc, o których większość już zapomniała. Polska jest nie tylko krajem ciekawym, ale i wręcz fascynującym, z niezliczonymi zabytkami, twierdzami, świątyniami, przyrodą, kulturą i jakże bardzo burzliwą historią. „Obce rzeczy widzieć dobrze jest, swoje – obowiązek” (Zygmunt Gloger).

Przeczytaj także:

To nie była zwykła fabryka samolotów

27 listopada 1923 r. Powstała Podlaska Wytwórnia Samolotów

Reklamy

Jedna odpowiedź to “Podlaska Wytwórnia Samolotów i historia lotniska w Białej Podlaskiej”

  1. Miłości nigdy dość https://kasiadate.wordpress.com

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Connecting to %s

 
%d blogerów lubi to: