Tam, gdzie brakowało ikonografii – jak np. w sekwencjach mówiących o uwięzieniu Piłsudskiego w Magdeburgu czy działalności tajnej Polskiej Organizacji Wojskowej – wprowadził inscenizację zdarzeń. Wykorzystał także pieśni wojskowe, a skomponowanie muzyki do całości zlecił Janowi Maklakiewiczowi. Nie ograniczył się jednak do pokazania wyłącznie postaci bohatera. Przed kamerą przesuwają się twarze także innych bojowników o niepodległość, współpracowników marszałka, twórców młodej polskiej państwowości.

Film jest podwójnie interesujący. Dając widzowi możliwość zobaczenia unikatowych zdjęć, uświadamia mu zarazem, jak Józefa Piłsudskiego widzieli Polacy w latach 30., a także jakie konwencje stosowali wówczas dokumentaliści – w warstwie obrazu i dźwięku oraz w komentarzu.

http://www.tv.master.pl/informacja.php?news=20553,Wspominal-akademie

Zobacz także:

 Trenowali pod lodem

Głogów

Z Cerkwi do MOK

Głogów

“To nie jest ładna piosenka o miłości”

Uwaga konkurs

Głogów

O bezpieczeństwie w sieci w Górze

Góra

Czekają na wychowanków

Głogów

“Pętla” Młodych Master

Głogów

Działalność (nie) zagrożona?

Przemków

Dbają o Piastów

Głogów

W marcu 1921 skończyła się krwawą polsko-sowiecka wojna. Wedlug podpisanego w Rydze traktatu pokojowego zachodnia część Białorusi została włączona do nowo odrodzonego państwa polskiego, zaś wschodnia Białoruś pozostała za bolszewikami. Granica między państwami znajdowąła się w odległości kilkadziesięciu kilometrów od Mińska. Białoruskie miasto Zasław pozostało po stronie sowieckiej, a znajdująca tam stacja kolejowa, wkrótce otrzymała nazwę ‘Białoruś’, bo była ostatnią stacją przed Polską.

BSRR: Zasław – Chmiełówka

Pierwsze odziały pograniczników radzieckich zaczęli przybywać na granicę, już w 1921 roku. Na Białorusi zostały stworzone 6, 10 i 21 osobne brygady straży granicznej. Na granicy stwarzają bariery w postaci postów. Granica została podzielona na dzielnice. Sztaby wojsk granicznych znajdowały się w Mińsku i Witebsku. W 1922 roku, ochrona granic została przekazana do radzieckiej policji politycznej – GPU.
Na zachodniej granicy budowano przejścia graniczne. Jeden z nich pojawił się w Zaslawiu. Wkrótce (w 1924 r.) w Zasławiu został stworzony 15-ty oddział graniczny (15-ый Заславский погранотряд). Jednym z jego pierwszych kierowników był Białorusin, przyszły szef radzieckich wojsk granicznych NKWD Aliaksandar Kawaliou.
Jedną z głównych zadań radzieckich wojsk granicznych była walka z działalnością antyradziecką.
W obszarach przygranicznych, wysiedliali mieszkańców. Tak został wysiedliony własciciel folwarku Chmiełówka (Na terenie tego folwarku teraz mieszka autor tego artykulu).
Przez granice próbowali przejść jak z Polski, tak i z ZSRR. Sporo ludzi pod wplywem propogandy bolszewickiej próbowali przekroczyć granice w kierunku Zasławia. Ale większość ‘Polaków’, osiedlili się w okolicznych wioskach. Według zeznań mieszkańców Zasławia wielu z tych ludzi, którze zeznali wszystkie korzyści ‘raju bolszewickiego’, próbowałi ponownie wrócić do Polski. Próbowali uciec do Polski i wschodnie Białorusini.

Polska: Shapowały – Peliksze

Po przeciwnej stronie granicy władze polskie też próbowali organizować ochrone granicy. Policja Państwowa, chronąca granice państwową od 1923 r. była bezsilna wobec narastającej fali przestępczości granicznej. Rozwijał się przemyt, mnożyły się wykroczenia o charakterze kryminalnym i celnym. Ponadto na pograniczu działały odzialy partyzantów radzieckich, znajdujące poparcie po wschodniej stronie granicy. Apogeum niepokojów i aktów dywersyjnych przypadł na rok 1924, w którym doszło do 189 napadów rabunkowych i dywersyjnych oraz 28 zamachów sabotażowych. Na łamach prasy atakowano wówczas rząd za bezsilność wobec rozwijającej się niebezpiecznie sytuacji, domagano się podjęcia zdecydowanych kroków i zaprowadzenia ładu i porządku na pograniczu.

W sierpniu 1924 r., obradująca pod przewodnictwem Prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego Rada Ministrów, uwzględniając wnioski szefów resortów Spraw Wewnętrznych oraz Wojskowych, podjęła uchwałę o powołaniu zorganizowanego na wzór wojskowy – korpusu granicznego dla ziem wschodnich.
12 września 1924 r. Ministerstwo Spraw Wojskowych wydało rozkaz w sprawie utworzenia Korpusu Ochrony Pogranicza, a 17 września opracowaną przez Sztab Generalny WP instrukcją określono wojskową strukturę formacji. W jej skład wchodziły: dowództwo, sztab, służby specjalistyczne, brygady ochrony pogranicza oraz kompanie i strażnice. Zadaniami związanymi z wyszkoleniem kadry zajmowały się szkoły podoficerskie: podoficerów zawodowych piechoty, podoficerów zawodowych kawalerii, tresury psów służbowych, kompanie szkolne podoficerów służby czynnej. W ramach KOP swoje zadania wypełniały: dywizjon żandarmerii oraz szefostwo wywiadu.

Korpus podporządkowany został dwóm resortom: Ministerstwu Spraw Wojskowych – pod względem personalnym, organizacyjnym, operacyjnym i wyszkolenia oraz Ministerstwu Spraw Wewnętrznych – pod względem ochrony granicy, bezpieczeństwa w pasie granicznym oraz budżetu. Od maja 1938 r. w sprawach wywiadu oraz przygotowań do zadań wojennych KOP podlegał również Generalnemu Inspektorowi Sił Zbrojnych.

Zawarte pomiędzy ministrami spraw wewnętrznych i wojskowych porozumienie przewidywało organizację KOP w trzech etapach: pierwszy od 01.11.1924 r., drugi – do 01.03.1925 r. i trzeci – do 11.03.1926 r. W okresie 1929 -1938, było wiele zmian w strukturze organizacyjnej KOP.
Po przeciwnej stronie od Zasławia znajdowali się polskie strażnice ‘Wiazyńka’, ‘Szapowały’ i ‘Peliksze’ pierwszej Kompanii ‘Dubrowy’ Batalionu KOP „Iwieniec”. Jesienią 1924, w składzie 2 Brygady Ochrony Pogranicza został sformowany 6 Batalion Graniczny. Dowództwo jednostki mieściło się w Iwieńcu. W 1927 batalion wyłączony został ze składu 2 BOP i podporządkowany dowódcy 3 Brygady Ochrony Pogranicza. Latem 1929 pododdział przemianowany został na 6 Batalion Graniczny ‘Iwieniec’ oraz ponownie podporządkowany dowódcy 2 Brygady Ochrony Pogranicza ‘Nowogródek’. W ramach tej brygady, razem z 28 Batalionem Odwodowym i 2 Szwadronem Kawalerii ‘Iwieniec’, utworzył Pułk KOP ‘Wołożyn’. Dwa lata później jednostka przemianowana została na Batalion KOP ‘Iwieniec’.

17 września 1939. Rozkaz: przekroczyć granicę

W dniu sowieckiej agresji o godz. 8.00 nad miasteczkiem Iwieniec przeleciało sześć dwumotorowych bombowców z gwiazdami pod skrzydłami. Poleciały na Zachód. Przed południem do iwienieckiego szpitala przywieziono rannego żołnierza ze strażnicy KOP-u w Wołmie. Żołnierz opowiadał o boju na granicy.
17 września 1939 r., strażnica KOP „Szapowały” co znajdowała się na przeciwko folwarku Chmiełówka pod dowódstwem kpr. Niedzielskiego została atakowana przez sowiecki 144. pulk kawalerii przy wsparciu baterii artylerii. Baon KOP „Iwieniec” kpt. Edwarda Nowrata, ponosząc stosunkowo niewielkie
straty w walkach o strażnice, wycofał się w kierunku Lidy. W rejonie m. Żukowy Borek nad Niemnem, w trakcie przerwy w marszu, baon zaatakowany został przez 145 pułk kawalerii mjr. Karpenki z 4 DKaw.
W zaciętej walce baon stawił skuteczny opór 145 pułkowi kawalerii. Został on jednak złamany po wprowadzeniu przez nieprzyjaciela do walki pułku artylerii. Baon „Iwieniec” uległ niemal całkowitemu rozbiciu. Jednak i nieprzyjaciel w walkach poniósł dotkliwe straty. We wspomnieniach dotyczących działań 6 KKaw. późniejszy marszałek Związku Radzieckiego Andriej J. Jeremienko poniesione straty 145 p. kaw. usprawiedliwia brakiem doświadczenia dowódcy pułku. Szwadron kawalerii KOP „Iwieniec” rtm. Ksawerego Wejtki wycofując się bez walk z nieprzyjacielem dotarł w całości do granicy litewskiej, przekraczając ją.

Po przyłączeniu Białorusi Zachodniej do BSRR „polsko-radziecka granica 1921 r.” nie znikneła i istniała do samego napadu Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 r. Ostatecznie zachodnia granica Białorusi uksztaltowana po 1945 r.
… We wrześniu 2011 r. na cmentarze miasta Głębokie (Obw. Witebski) zostałi przechowane szczątki dowódcy polskiej strażnice KOP Pawła Palczyńskiego, który zaginął w walkach z armiją czerwoną 17 września 1939 r. Na pogrzebie było wielu Białorusinów i Polaków. Ludzie oddali hołd człowiekowi, który do końca pozostał wernym przysięgi.
Granica 1921 roku stała jednym z najczarniejszych epizodów w białoruskiej historii narodowej. Wiele pytań pozostaje w odniesieniu do ‘освободительного похода красной армии в Западную Беларусь 17 сентября 1939 г.”. Faktem pozostaje to że jego wynikiem skutkiem było połączenie ziem białoruskich w jednym kraju. Jednak nie mamy prawa zapomnić o tym że w okresie tego polączenia zgineło sporo ludzi, tak Polaków, jak i Białorusinów i przedstawicieli innych narodowości. Pamięć o tych ludzi, niezależnie od ich narodowości i religii musi żyć z nami, ponieważ z tych historii ludzkich, tworzy sie nasza historia narodowa.

Ihar (Ihar Melnikau) więcej tego autora   Białorusini w Wojsku Polsk…